Ürgüp · Nevşehir · Kapadokya

Bahçeli Köyü

Tüften oyulmuş bir vadide; bağların, kaya kiliselerinin ve asırlık taş ustalığının köyü.

Rakım 1359 m Ürgüp 15 km · Nevşehir 20 km

Bölüm 01 · Tarihçe & Tanıtım

Tüfün içine yazılmış bir köy

Kapadokya Bölgesi sınırları içinde yer alan Bahçeli, Nevşehir'in Ürgüp ilçesine bağlı, zengin tarihi dokusuyla öne çıkan bir köydür.

Ürgüp merkeze 15, Nevşehir şehir merkezine 20 kilometre mesafedeki bu şirin yerleşim; Ayvalı, İbrahimpaşa, Mazı, Güneyce, Çardak ve Kavak köyleriyle komşudur. 1359 metre rakıma ve 371 kişilik resmi nüfusa sahip köy, büyüleyici Mamasun Vadisi'nin batı yamacına kurulmuştur.

En yüksek noktasında köy mezarlığı, en alçak noktasından ise İçeri Dere akar. Vadiye yayılan kaya kiliseleri, güvercinlikler, şırahaneler ve asırlık taş ustalığı, köyün kesintisiz yerleşim tarihinin tanığıdır.

Öne çıkanlar

01Mamasun VadisiAçık hava müzesi: 8 kaya kilisesi, mezarlar, güvercinlikler
02Kaya kiliseleri & freskler9.–10. yüzyıla tarihlenen duvar resimleri
03Osman Efendi Camii (1746)Birinci derece tescilli Osmanlı camii
04Acı SuKöyün geleneksel doğal maden suyu kaynağı

Tarihi ve Turistik Yapılar

Köyü ve vadiyi gezenler için

Bahçeli ve onu çevreleyen Mamasun Vadisi; kaya kiliseleri, manastır kompleksleri, kaya oyma yerleşimler, anıt mezarlar ve doğal su tünelleriyle adeta açık hava müzesidir. Aşağıdaki yapıların her biri için görseller eklenecektir.

Pinlere dokunarak yapıyı görün · OpenStreetMap

Kilise Cami Kaya yapıları Doğa Köy Meydanı

Vadi · güneyden kuzeye

Mamasun Vadisi

Bahçeli'nin güneyinde üç ana kolla başlayıp kuzeyde Gomeda Vadisi ile birleşen, kuş uçuşu yaklaşık 15 kilometrelik bir su aşındırması oluşumu olan Mamasun Vadisi adeta bir açık hava müzesidir. Vadi içinde bugüne dek tespit edilmiş sekiz kaya oyma kilisenin yanı sıra çok sayıda kaya mezarı, güvercinlik, şırahane, kaya oyma arılık, sivil mimari örneği, taş köprü ve çeşme ziyaretçileri bekler. Bu zengin kültürel mirasın yanında vadinin gizli doğa hazinelerinden biri de yöre halkının "Acı Su" olarak adlandırdığı doğal maden suyu kaynağıdır.

Kilise · İçeridere Vadisi

İçeridere Kilisesi

Ürgüp'ün Bahçeli köyü yakınındaki İçeridere Vadisi'nde, halk arasında Kırk Guğle olarak da bilinen bölgede yer alan İçeridere Kilisesi, Kapadokya'nın gizemli tarihi dokusunu yansıtan önemli duraklardandır. İki nefli yapının çevresinde tespit edilen şırahane ve tandırlı mutfak gibi ek odalar, buranın geniş bir manastır kompleksinin parçası olduğunu gösterir. Zemindeki mezar yapısı ve duvar resimlerinde ölümle ilintili sahnelerin öne çıkması, mekânın bir mezar kilisesi olarak tasarlandığını ortaya koyar. 9.–10. yüzyıllara tarihlenen, kırmızı ve yeşil boyaların kullanıldığı kısmen korunmuş fresklerde Hz. İsa'nın yaşamından kesitler, Eski Ahit sahneleri ve Son Mahkeme tasvirleri çarpıcı biçimde yer alır. Özellikle orijinal giriş kapısının üstündeki yaklaşık 1 metre çapındaki görkemli Çarmıh tasviri, erken dönem sanatsal mirası keşfetmek isteyenler için büyüleyici bir atmosfer sunar.

Kilise · ~5 km güney

Ala Kilise

Bahçeli ve Ayvalı köylerinin arasında, her iki yerleşime de yaklaşık 5 kilometre güneyde konumlanan Ala Kilise, bölgenin görkemli kaya oyma yapılarından biridir. Çevresindeki şırahane, farklı tiplerde kaya oyma tarımsal yapılar ve bir yeraltı tüneliyle birlikte değerlendirildiğinde, alanın geniş bir manastır kompleksi olduğu anlaşılır. Büyük bir ana kayanın içine oyulan yapı, benzerlerine göre oldukça büyük ölçeklidir; ancak günümüzde tavanı tamamen çökmüştür. Batıya bakan giriş kapısında ve iç mekânda az miktarda duvar resmi kalıntısı göze çarpar. Kompleksin tarihi derinliğine ışık tutan en heyecan verici detay ise, kaya oyma bir şırahanenin duvarında bulunan ve 1053 yılına tarihlenen eşsiz yazıttır.

Kilise · ~300 m kuzey

İki Damönü Kilisesi

Bahçeli köyünün yaklaşık 300 metre kuzeyinde konumlanan Dam Önü Kilisesi, dışarıdan bakıldığında yan yana iki giriş kapısı olan bir yapı izlenimi verir. Doğu yönündeki girişin ardındaki alan zamanla tamamen çökmüş ve işlevini yitirmiş olsa da, batı yönündeki kapıdan geçildiğinde yaklaşık 4×5 metre ölçülerindeki asıl kilise mekânına ulaşılır. İki nefli ve çift apsisli özgün bir plana sahip yapıda girişe yakın güney bölüm beşik tonozla örtülüyken kuzey nefi düz tavanlıdır. Tek mekânda iki farklı mimari üslubun bir arada görülmesi, kuzeydeki nefin kiliseyi genişletmek için sonradan oyulduğunu düşündürür. Günümüzde kuzey apsisi ve altarı oldukça sağlamken güney apsisi kısmen tahribata uğramıştır. Tam ortadaki, taban kısmı kırılmış yarım sütun kalıntısı ise yapının mimari karakterini tamamlayan otantik bir detaydır.

Kilise · ~1 km kuzeydoğu

Ali Bağı Kilisesi

Bahçeli köyünün yaklaşık bir kilometre kuzeydoğusunda, büyükçe bir kaya konisinin içine oyularak inşa edilen bu kilise, Kapadokya'nın mütevazı ama dikkat çekici duraklarından biridir. Güneye bakan girişi olan tek nefli ve düz tavanlı yapı, 3×2 metre ölçülerinde küçük ve sade bir mimari sunar. Duvarlara oyulmuş sedir benzeri oturma alanları ve kırmızı kök boyayla resmedilmiş belirgin bir haç figürü barındıran kilisenin apsisi, benzerlerine kıyasla oldukça sağlamdır. Çevresindeki birkaç küçük tarım işliğiyle birlikte bu alan, geçmişteki dini inançlarla günlük kırsal yaşamın nasıl iç içe geçtiğini güzel biçimde yansıtır.

Kilise · ~100 m güney

Gülistan Kilisesi

Bahçeli'nin 100 metre güneyinde, Mamasun Vadisi'nin batı yamacında yer alan Gülistan Kilisesi, bölgedeki zengin kaya oyma yerleşim kompleksinin zarif bir parçasıdır. Vadideki köprünün yaklaşık 230 metre güneyindeki bu güneye bakışlı yapı, yaklaşık 15 metrekarelik kare formu ve tavan merkezindeki küçük kubbesiyle dikkat çeker. Girişte ziyaretçileri tavana ince işçilikle kazınmış 50×50 cm ölçülerinde görkemli bir haç karşılar; işlemeli kapının hemen üzerinde ise kırmızı boyayla resmedilmiş bir başka haç vardır. Geçmişte içinde ateş yakılması nedeniyle tavanı islenmiş olsa da, çevresindeki kaya odalarıyla bütünlük oluşturan yapı, vadinin saklı dini mimari hazinelerinden biridir.

Doğa · Ayvalı–Bahçeli yolu

Bukalemun Kayası

Ayvalı'dan Bahçeli'ye uzanan ana yol üzerindeki Bukalemun Kayası, kolay ulaşımı ve hemen önündeki araç park alanıyla güzergâhın en pratik duraklarından biridir. Kapadokya'da sıkça rastlanan figüratif kaya oluşumları arasında özgün silüetiyle öne çıkan bu yapı, devasa bir bukalemunun tüfler üzerinde güneşlenmesini andıran görünümüyle nefes keser. Çevresini saran peri bacası manzarasıyla bütünleşen kaya, özellikle akşam saatlerinde büründüğü atmosferle etkileyici bir görsel sunar.

Kaya yerleşim · ~3 km kuzey

Gavur Deresi

Bahçeli'nin yaklaşık 3 kilometre kuzeyinde, Mamasun Vadisi içinde saklı kalan ve halk arasında "Gavur Deresi" olarak anılan bu kaya oyma yerleşim, bölgenin zengin tarımsal ve kültürel geçmişine ışık tutar. Kış aylarını köyde geçiren halkın yazları göç ederek kullandığı geleneksel bir "tarım yaylası" modelini yansıtan alanda şırahane ve güvercinlik gibi çok sayıda zirai kaya işliği bulunur. İsminin, zamanında bu işlikleri kullanan Rumlardan ve şırahane duvarlarındaki haç izlerinden geldiği düşünülür. Çok sayıda meyve ağacının gölgesinde doğayla iç içe soluklanabileceğiniz Gavur Deresi, Kapadokya'nın kırsal yaşam kültürünü yerinde hissetmek isteyenler için dikkate değer bir rotadır.

Kaya yerleşim · güney · Mamasun Vadisi

Kırk Guğle

Bahçeli köyünün güneyinde, Mamasun Vadisi içinde yer alan ve halk arasında "Kırk Guğle" olarak adlandırılan kaya oyma dikey yerleşim, bölgenin benzersiz yapılarından biridir. Köyden vadi tabanına inip yaklaşık 1 kilometre ilerlediğinizde doğu yönündeki dik yamaçlarda karşınıza çıkan yapı, irili ufaklı çok sayıda penceresiyle adeta kayalara oyulmuş dikey bir apartman görünümü sunar. Ziyaretçilerin taban seviyesinden girip içerideki tünellerle katlar arası geçiş sağlayabildiği Kırk Guğle'de güvercinlikler ve mutfak gibi geçmişin günlük yaşam izlerini taşıyan çok sayıda sivil ve zirai yapı bir aradadır.

Doğa · Mamasun Vadisi tabanı

Su Tünelleri

Mamasun Vadisi'nin tabanında yer alan ve Kapadokya'da eşine nadir rastlanan doğal su tünelleri, doğanın şekillendirici gücünü gözler önüne serer. Vadiden akan suların zamanla yumuşak tüf kayalarını sabırla aşındırmasıyla oluşan bu yapılar, bölgenin jeolojik zenginliğine eşsiz bir boyut katar. İrili ufaklı birçok koldan oluşan ve bazılarının uzunluğu 100 metreye ulaşan bu tünellerin içinde ziyaretçiler rahatlıkla yürüyerek keşif yapabilir. Bu yoğunlukta ve uzunlukta doğal su tünelinin bir arada bulunduğu başka bir alanın olmaması, Mamasun Vadisi'ni doğa tutkunları için ayrıcalıklı bir rota hâline getirir.

Kaya yerleşim · Mamasun Vadisi

Eski Bahçeli Köyü

1950'li yıllara kadar Bahçeli'nin asıl yerleşim merkezi olan Mamasun Vadisi içindeki Eski Bahçeli Köyü, bugün de tüm yaşanmışlığıyla yerli yerinde durur. Köy halkının zamanla bugünkü yerleşime taşınmasına rağmen tarihi dokusunu koruyan bu nostaljik alan; geleneksel taş evleri, tarihi çeşmeleri, köprüleri, mağara depoları ve katlı güvercinlikleriyle kusursuz bir mimari ahenk sunar. Bir yanda kuş cıvıltıları ve akan suyun melodisi vadiye yayılırken, diğer yanda duvarlarında eski hatıraların izini taşıyan kaya oyma evler, ziyaretçilerini doğa ve tarihle iç içe huzurlu bir atmosfere davet eder.

Doğa · Mamasun Vadisi

Mamasun Vadisi Çiçekleri

Mamasun Vadisi yalnızca tarihi ve jeolojik güzellikleriyle değil, sunduğu zengin doğal yaşamla da dikkat çeken saklı bir cennettir. Vadiyi çevreleyen yüksek duvarlar içerideki nemi hapsederek adeta doğal bir koruma alanı yaratır ve bölgenin biyolojik çeşitliliğini destekler. Vadi tabanından usulca akan derenin can verdiği bu ekosistem, bir kısmı yalnızca bu bölgeye özgü (endemik) yüzlerce farklı çiçek ve bitki türüne ev sahipliği yapar. Doğanın her rengini bir arada bulabileceğiniz vadi, doğa yürüyüşçüleri ve botanik meraklıları için benzersiz bir rotadır.

Mezar · Mamasun Vadisi kolları

Anıt Mezar

Mamasun Vadisi'nin çeşitli kollarında, yüksek noktalara konumlanmış çok sayıda anıt mezar, bölgenin gizemli geçmişine sessizce tanıklık eder. Dar bir girişten geçilerek ulaşılan bu etkileyici kaya oyma mekânlarda, antik çağların ölü gömme geleneklerini yansıtan "arkosolyum" tipi mezar nişleri göze çarpar. Mezar odalarının duvarlarında kırmızı kök boyasıyla işlenmiş ölümsüzlük sembolleri ve geometrik süslemeler yer alır. Anma ritüellerinin parçası olarak mum koymak için kayalara oyulmuş nişleri de barındıran bu anıt mezarlar, Kapadokya'nın ruhani ve tarihi derinliğini yerinde hissettiren değerli bir duraktır.

Doğa · ~1,5 km

Acı Su

Mamasun Vadisi içinde, Bahçeli'ye yaklaşık 1,5 kilometre mesafedeki ve yöre halkının "Acı Su" olarak adlandırdığı doğal maden suyu kaynağı, tarihi ve şifalı özellikleriyle öne çıkar. Çevre düzenlemesi Bahçelili bir gurbetçi tarafından yaptırılan ve yer altından baloncuklar eşliğinde kaynayarak çıkan bu su; yumuşak içimi, demirsi tadı ve gazlı yapısıyla dikkat çeker. Uzun süre bekletildiğinde sararan Acı Su, yöre halkının günlük yaşamında önemli bir yer tutar; özellikle Ramazan'da teravih sonrasında cami önünde herkese ikram edilen kültürel bir değere dönüşmüştür. Geçmiş yıllarda kadınların doğal havuzlara girerek şifa aradıkları ve suyun kadın hastalıklarına iyi geldiği aktarılır.

Cami · köy merkezi · 1746

Osman Efendi Camii

Bahçeli'nin tarihi dokusunu taçlandıran Osman Efendi Camii, Hicri 1159 — yani Miladi 1746 — yılında inşa edilmiştir. Kesme taşın ustalıkla işlendiği yapı; kare planlı harimi ve dört köşedeki pandantifler üzerine oturan zarif kubbesiyle Kapadokya'nın Osmanlı mirasına özgü sade ve özgün mimariyi yansıtır. Minberi üzerindeki Osmanlıca kitabe, yapının tarihine ve banisine dair en önemli belgesel kanıttır. İnşa tarihi, bölgede Osmanlı yerleşiminin hız kazandığı bir döneme denk gelir; 18. yüzyıl ortalarında Nevşehir ve Ürgüp çevresinde pek çok köy camii art arda yükselmiştir. Rum kökenli bir yerleşim olan Bahçeli'nin yeni kimliğini taşa işleyen cami, 1871 onarımıyla günümüze ulaşmış olup 1976'dan bu yana birinci derece anıtsal sit statüsünde tescillidir ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün koruması altındadır.

Kilise · Bahçeli–Ayvalı sınırı

Büyük Oluk Kilisesi

Bahçeli ile Ayvalı sınırında, dere yatağı içinde konumlanan bu görkemli kilise, ince işçiliğiyle döneminde bölgenin önemli dini yapılarından biri olduğuna dair güçlü izler taşır. Batıya bakan giriş kapısı bulunan yapı, yaklaşık 10×4 metre ölçülerinde olup beşik tonozla inşa edilmiştir. Nefin bitimindeki apsis, özenle kayaya oyulmuş ince işçilikli nişleri ve hem giriş kapısında hem iç duvarlarda göze çarpan çeşitli haç kazımalarıyla yapının tarihi ve sanatsal değerini ortaya koyar. Günümüzde apsisin önünde define arayıcılarınca açılmış yaklaşık 5 metre derinliğinde bir çukur bulunsa da, kilise barındırdığı zarif detaylar ve mistik atmosferiyle keşfe çıkanlar için dikkat çekici bir duraktır.

Bölüm 02 · Ziyaret & Ulaşım

Köye nasıl gelinir?

Ulaşım

Konum

Ürgüp merkezine 15 km, Nevşehir şehir merkezine 20 km. En yakın havalimanı Nevşehir Kapadokya Havalimanı'dır. Köye en kolay ulaşım özel araçla sağlanır.

Görülecekler

Ne görülür?

Mamasun Vadisi, kaya kiliseleri ve freskler, Kırk Guğle, doğal su tünelleri, Eski Bahçeli ve Osman Efendi Camii.

En iyi zaman

Ne zaman gelmeli?

İlkbahar ve sonbahar; bağların ve vadilerin en güzel olduğu, havanın ılıman olduğu dönemler.

Konumları haritada gör

Bölüm 03 · İletişim

Bize ulaşın

Köy ile ilgili her türlü sorunuzu bize iletebilirsiniz.

E-posta gönder

MuhtarKadir Korkmaz
Telefon0536 572 03 16
E-postabaybilgin@gmail.com
AdresBahçeli Köyü, Ürgüp / Nevşehir